Badania geotechniczne od A do Z – jak wybrać geodetę?

Decyzja o budowie domu, rozbudowie infrastruktury czy nawet niewielkiej inwestycji budowlanej zawsze rozpoczyna się od gruntownego zrozumienia podłoża, na którym ma powstać obiekt. Kluczowe znaczenie w tym procesie odgrywają badania geotechniczne, które dostarczają niezbędnych informacji o właściwościach gruntu. Bez nich projekt może okazać się nie tylko nieopłacalny, ale przede wszystkim niebezpieczny. Zrozumienie procesu badań geotechnicznych oraz umiejętność wybrania odpowiedniego specjalisty, czyli geotechnika, to fundament sukcesu każdej inwestycji budowlanej. W tym artykule przeprowadzimy Państwa przez wszystkie etapy badań geotechnicznych, od podstawowych definicji, po praktyczne wskazówki dotyczące wyboru doświadczonego geotechnika, który zapewni bezpieczeństwo i stabilność Waszego przedsięwzięcia.

Właściwe rozpoznanie geotechniczne jest punktem wyjścia do stworzenia bezpiecznego i trwałego projektu budowlanego. Ignorowanie tego etapu może prowadzić do szeregu problemów, takich jak osiadanie fundamentów, pękanie ścian, a nawet całkowite zniszczenie konstrukcji. Dlatego też, zanim wybierzemy projektanta czy wykonawcę, musimy zainwestować w profesjonalne badania gruntu. Pozwalają one ocenić nośność podłoża, jego stabilność, obecność wód gruntowych oraz potencjalne zagrożenia geologiczne, takie jak osuwiska czy grunty organiczne. Te informacje są nieocenione przy projektowaniu fundamentów, systemów odwodnienia, a także przy wyborze odpowiednich materiałów budowlanych.

Dobrze wykonane badania geotechniczne przekładają się na realne oszczędności w dłuższej perspektywie. Pozwalają uniknąć kosztownych błędów projektowych i wykonawczych, a także minimalizują ryzyko późniejszych napraw. Inwestycja w profesjonalne analizy gruntu to inwestycja w bezpieczeństwo i długowieczność budowli. W dalszej części artykułu zgłębimy tajniki tych badań i podpowiemy, jak wybrać najlepszego specjalistę, który zagwarantuje profesjonalne wykonanie tego kluczowego etapu prac budowlanych.

Co to właściwie są badania geotechniczne i dlaczego są tak ważne

Badania geotechniczne to zespół działań mających na celu określenie parametrów fizycznych i mechanicznych gruntu oraz skał w podłożu planowanej inwestycji budowlanej. Ich celem jest dostarczenie inwestorowi oraz projektantowi kompleksowych informacji o warunkach gruntowych, które są niezbędne do bezpiecznego i ekonomicznego zaprojektowania oraz wykonania fundamentów, konstrukcji oporowych, a także innych elementów budowli mających bezpośredni kontakt z podłożem. Bez tych analiz nie można mówić o solidnych podstawach dla żadnej budowy, od przydomowego garażu po wielopiętrowy budynek mieszkalny czy strategiczną infrastrukturę drogową. To swoisty „przegląd stanu zdrowia” ziemi pod inwestycją.

W zakres badań geotechnicznych wchodzi szereg metod terenowych i laboratoryjnych. Badania terenowe mogą obejmować sondowania geotechniczne, które pozwalają na określenie rodzaju gruntu, jego zagęszczenia oraz głębokości występowania warstw o różnych właściwościach. Wykonuje się także odwierty geotechniczne, umożliwiające pobranie prób gruntu do dalszych analiz laboratoryjnych oraz obserwację profilu geologicznego. Często stosuje się również badania polowe, takie jak dylatometria czy presjometria, które dostarczają informacji o deformacji gruntu pod wpływem obciążenia. Z kolei badania laboratoryjne obejmują analizę próbek gruntu pod kątem wilgotności, uziarnienia, parametrów wytrzymałościowych (jak kąt tarcia wewnętrznego czy spójność), a także wskaźników plastyczności i ściśliwości. Te szczegółowe analizy pozwalają na precyzyjne określenie, jak dany grunt zachowa się pod wpływem obciążeń przenoszonych przez projektowaną konstrukcję.

Znaczenie badań geotechnicznych jest nie do przecenienia w kontekście bezpieczeństwa i trwałości budowli. Pozwalają one na uniknięcie kosztownych błędów projektowych, które mogą prowadzić do problemów z osiadaniem fundamentów, pękaniem ścian, a nawet katastrofą budowlaną. Dzięki odpowiedniej wiedzy o gruncie, projektanci mogą dobrać optymalny rodzaj fundamentów, uwzględniając ich głębokość, szerokość i sposób wykonania. Minimalizuje to ryzyko wystąpienia nieprzewidzianych problemów, a także pozwala na optymalizację kosztów budowy poprzez unikanie nadmiernego zbrojenia czy niepotrzebnego zagłębiania fundamentów. W skrócie, dobre badania geotechniczne to inwestycja, która zwraca się wielokrotnie w postaci bezpieczeństwa i stabilności wykonanej budowli.

Kiedy pojawia się konieczność wykonania badań geotechnicznych dla każdej inwestycji

Konieczność przeprowadzenia badań geotechnicznych pojawia się w praktycznie każdej sytuacji, gdy planujemy jakąkolwiek ingerencję w grunt, która ma na celu posadowienie na nim obiektu budowlanego. Przepisy prawa budowlanego jasno określają ten wymóg, choć jego zakres i szczegółowość mogą się różnić w zależności od rodzaju i skali inwestycji. Już na etapie projektowania domu jednorodzinnego, niezależnie od jego wielkości, lokalizacji czy technologii budowy, opracowanie geotechniczne jest kluczowym dokumentem. Bez niego projekt budowlany nie uzyska pozwolenia na budowę, a jeśli nawet by się tak stało, byłoby to działanie niezgodne z prawem i narażające inwestora na poważne konsekwencje.

W przypadku większych przedsięwzięć, takich jak budynki wielorodzinne, obiekty przemysłowe, drogi, mosty, czy nawet instalacje podziemne, zakres i głębokość badań geotechnicznych są znacznie szersze i bardziej rygorystyczne. Wymagane jest wówczas szczegółowe rozpoznanie geologiczne, które uwzględnia nie tylko właściwości gruntu, ale także jego zróżnicowanie w poziomie i pionie, obecność wód gruntowych na różnych poziomach, potencjalne zagrożenia osuwiskowe czy sejsmiczne. Dotyczy to także gruntów o niepewnych parametrach, takich jak grunty nasypowe, organiczne czy torfowiska, które wymagają szczególnej uwagi i często specjalistycznych metod stabilizacji.

Nawet przy pozornie prostych pracach, jak budowa garażu, altany czy ogrodzenia na specyficznym podłożu, warto rozważyć wykonanie choćby podstawowych badań geotechnicznych. Pozwoli to uniknąć niespodzianek, które mogłyby pojawić się w trakcie budowy lub po jej zakończeniu. Pamiętajmy, że nieznajomość warunków gruntowych jest jednym z najczęstszych powodów problemów budowlanych, które prowadzą do znaczących kosztów naprawczych i utraty wartości nieruchomości. Dlatego też, zanim podejmiemy jakiekolwiek kroki w kierunku budowy, powinniśmy skonsultować się ze specjalistą i określić zakres niezbędnych badań geotechnicznych dla naszej inwestycji.

• Każda nowa budowa domu jednorodzinnego wymaga opracowania geotechnicznego.
• Budynki wielorodzinne i obiekty przemysłowe wymagają bardziej szczegółowych badań.
• Infrastruktura drogowa i mostowa to inwestycje o szczególnie rygorystycznych wymogach geotechnicznych.
• Grunty o wątpliwych parametrach (nasypowe, organiczne, torfowiska) zawsze wymagają dokładnych analiz.
• Nawet proste konstrukcje, jak garaże czy altany, mogą wymagać badań przy specyficznym podłożu.
• Przepisy prawa budowlanego jednoznacznie określają potrzebę badań geotechnicznych.
• Brak badań geotechnicznych może uniemożliwić uzyskanie pozwolenia na budowę.

Jak wybrać kompetentnego geotechnika dla potrzeb Państwa inwestycji

Wybór odpowiedniego geotechnika to kluczowy etap, który decyduje o jakości i wiarygodności wykonanych badań. Nie każdy, kto zajmuje się geodezją, jest jednocześnie ekspertem w dziedzinie geotechniki. To dwie różne specjalizacje, choć często ze sobą powiązane. Geodeta zajmuje się pomiarami działki i obiektów w terenie, natomiast geotechnik bada właściwości gruntu i jego zachowanie pod obciążeniem. Dlatego też, szukając specjalisty od badań geotechnicznych, powinniśmy kierować się przede wszystkim jego wykształceniem, doświadczeniem i referencjami w konkretnej dziedzinie. Warto zwrócić uwagę na uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej lub geotechnicznej.

Pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie kwalifikacji potencjalnego wykonawcy. Idealnie, jeśli geotechnik posiada wykształcenie wyższe techniczne, kierunek geologia, geotechnika, budownictwo lub pokrewne. Ważne jest również doświadczenie w realizacji podobnych projektów do Państwa inwestycji. Czy specjalista pracował już przy budowie domów jednorodzinnych, czy może ma doświadczenie w realizacji większych obiektów? Opinie i referencje od poprzednich klientów mogą być nieocenionym źródłem informacji. Warto poprosić o przykładowe opracowania geotechniczne, aby ocenić ich jakość, przejrzystość i kompletność.

Kolejnym ważnym aspektem jest rozmowa z potencjalnym wykonawcą. Podczas spotkania powinniśmy zadać pytania dotyczące metodologii badań, które zamierza zastosować, sprzętu, którym dysponuje, a także harmonogramu prac i czasu oczekiwania na opracowanie. Dobry geotechnik powinien być w stanie jasno i zrozumiale wyjaśnić proces badań oraz potencjalne problemy, jakie mogą wyniknąć z warunków gruntowych na naszej działce. Nie należy obawiać się zadawania pytań, w końcu to Państwo inwestujecie w tę usługę. Zwróćmy uwagę na szczegółowość oferty – powinna ona jasno określać zakres prac, metody badawcze, liczbę punktów badawczych oraz termin wykonania i kosztorys.

Warto również sprawdzić, czy firma, którą rozważamy, posiada odpowiednie ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Jest to standard w branży i stanowi dodatkowe zabezpieczenie dla inwestora na wypadek ewentualnych błędów lub zaniedbań ze strony wykonawcy. Pamiętajmy, że wybór geotechnika to nie tylko kwestia ceny, ale przede wszystkim jakości i rzetelności usług. Lepiej zapłacić nieco więcej za profesjonalne wykonanie niż ryzykować poważne problemy konstrukcyjne w przyszłości.

Proces przeprowadzenia badań geotechnicznych od początku do końca

Proces przeprowadzenia badań geotechnicznych rozpoczyna się od dokładnego zapoznania się z dokumentacją planowanej inwestycji oraz z charakterystyką terenu. Geotechnik, po otrzymaniu zlecenia, analizuje dostępne dane, takie jak mapy geologiczne, historyczne zdjęcia lotnicze czy informacje o sąsiednich inwestycjach, które mogą dostarczyć wstępnych wskazówek co do warunków gruntowych. Następnie opracowuje szczegółowy program badań, uwzględniający specyfikę projektu, rodzaj gruntu oraz wymagania prawne. Program ten określa liczbę punktów badawczych, głębokość wierceń, metody terenowe i laboratoryjne, które zostaną zastosowane.

Kolejnym etapem są prace terenowe. Geotechnik wraz z zespołem udaje się na działkę inwestycyjną, gdzie przystępuje do realizacji programu badań. Obejmuje to wykonanie odwiertów geotechnicznych, które pozwalają na pobranie próbek gruntu z różnych głębokości. W trakcie wierceń prowadzone są również obserwacje terenowe, takie jak określenie rodzaju gruntu na podstawie jego wyglądu i konsystencji, a także identyfikacja występowania wód gruntowych. Często stosuje się również badania polowe, takie jak sondowania CPT (Cone Penetration Test) lub SPT (Standard Penetration Test), które dostarczają danych o oporze gruntu na penetrację, co przekłada się na jego zagęszczenie i nośność.

Pobrane próbki gruntu są następnie transportowane do laboratorium geotechnicznego, gdzie poddawane są szeregowi precyzyjnych analiz. Badania laboratoryjne obejmują między innymi określenie wilgotności naturalnej, uziarnienia, wskaźników konsystencji, a także parametrów wytrzymałościowych, takich jak ścinanie czy ściskanie. Analizy te pozwalają na dokładne zdefiniowanie właściwości mechanicznych gruntu, które są kluczowe dla projektantów. W zależności od potrzeb, mogą być również przeprowadzane badania specjalistyczne, na przykład dotyczące zagadnień związanych z wpływem wody na grunt lub jego zachowaniem w warunkach cyklicznego obciążenia.

Po zakończeniu prac terenowych i laboratoryjnych następuje etap analizy wyników i opracowania dokumentacji. Geotechnik interpretuje zebrane dane, porównuje je z danymi referencyjnymi i na ich podstawie formułuje wnioski dotyczące warunków gruntowych. Całość podsumowana jest w formie pisemnego opracowania geotechnicznego, które zawiera opis metodologii, wyniki badań terenowych i laboratoryjnych, charakterystykę poszczególnych warstw gruntu, analizę parametrów mechanicznych oraz zalecenia dotyczące projektowania fundamentów i rozwiązań konstrukcyjnych. Dokument ten jest podstawą do dalszych prac projektowych i stanowi integralną część dokumentacji budowlanej.

Opracowanie geotechniczne co zawiera i jak jest wykorzystywane

Opracowanie geotechniczne to kluczowy dokument, który powstaje po przeprowadzeniu badań gruntu. Jest to szczegółowy raport, zawierający wszystkie niezbędne informacje dotyczące warunków gruntowych na działce inwestycyjnej. Jego głównym celem jest dostarczenie inwestorowi, projektantowi konstrukcji oraz wykonawcy kompleksowej wiedzy o podłożu, co umożliwia bezpieczne i ekonomiczne zaprojektowanie oraz realizację budowli. Brak tego dokumentu lub jego nieprawidłowe sporządzenie może prowadzić do poważnych problemów budowlanych i finansowych.

Typowe opracowanie geotechniczne zawiera szereg istotnych sekcji. Na początku znajduje się wstęp, który określa cel opracowania, lokalizację inwestycji oraz zakres przeprowadzonych badań. Następnie przedstawione jest szczegółowe opisanie warunków geologicznych i hydrogeologicznych panujących na działce, w tym rodzajów występujących gruntów, ich miąższości, głębokości występowania zwierciadła wody gruntowej oraz potencjalnych zagrożeń geologicznych. Ta część opracowania opiera się na danych zebranych podczas badań terenowych, takich jak wiercenia i sondowania.

Kolejne, niezwykle ważne sekcje to wyniki badań laboratoryjnych próbek gruntu. Tutaj szczegółowo opisane są parametry fizyczne i mechaniczne poszczególnych warstw gruntu, takie jak jego gęstość, wilgotność, uziarnienie, wskaźniki konsystencji, a przede wszystkim parametry wytrzymałościowe. Te ostatnie, jak kąt tarcia wewnętrznego, spójność czy moduł ściśliwości, są kluczowe dla projektanta konstrukcji przy obliczaniu nośności podłoża i projektowaniu fundamentów. Prezentowane są one zazwyczaj w formie tabel i wykresów, co ułatwia ich interpretację.

Najważniejszą częścią opracowania są jednak wnioski i zalecenia. Geotechnik na podstawie analizy wszystkich zebranych danych formułuje konkretne wskazówki dotyczące projektowania budowli. Mogą one dotyczyć optymalnego rodzaju fundamentów (np. ławy fundamentowe, płyta fundamentowa, pale), ich głębokości posadowienia, szerokości, a także wymagań dotyczących zbrojenia czy materiałów. Zalecenia mogą również obejmować kwestie związane z odwodnieniem terenu, stabilizacją gruntu, a także sposoby postępowania w przypadku napotkania trudnych warunków gruntowych. Opracowanie to jest podstawą do dalszych prac projektowych i stanowi dokument prawny, który powinien być przechowywany przez cały okres istnienia budowli.

Zrozumienie terminologii geotechnicznej dla świadomego inwestora

Poruszanie się w świecie badań geotechnicznych może być wyzwaniem dla osoby, która nie posiada specjalistycznej wiedzy. Zrozumienie kluczowych terminów technicznych jest jednak niezbędne, aby świadomie podchodzić do procesu, zadawać właściwe pytania wykonawcy i poprawnie interpretować sporządzone opracowanie. Poznanie podstawowej terminologii pozwoli uniknąć nieporozumień i zapewni lepszą komunikację z geotechnikiem, co przełoży się na jakość całej inwestycji budowlanej. Im lepiej inwestor rozumie specyfikę prac, tym pewniej czuje się w procesie decyzyjnym.

Jednym z fundamentalnych pojęć jest „nośność gruntu”. Określa ona maksymalne obciążenie, jakie grunt może przenieść bez nadmiernego odkształcenia lub zniszczenia. Jest to kluczowy parametr przy projektowaniu fundamentów. Warto również wiedzieć, czym jest „zagęszczenie gruntu”, które informuje nas o stopniu upakowania ziaren gruntu. Im wyższe zagęszczenie, tym zazwyczaj większa nośność i mniejsza ściśliwość podłoża. „Ściśliwość” z kolei opisuje tendencję gruntu do zmniejszania swojej objętości pod wpływem obciążenia, co może prowadzić do osiadania budowli.

Kolejnym ważnym terminem jest „woda gruntowa”. Jej poziom, ruchomość i skład chemiczny mają ogromny wpływ na właściwości gruntu oraz na projektowanie fundamentów i systemów odwodnienia. Wody gruntowe mogą powodować korozję materiałów budowlanych lub osłabiać grunt. Istotne są również terminy opisujące rodzaje gruntów, takie jak „grunt rodzimy” (pierwotny, nienaruszony przez człowieka) oraz „grunt nasypowy” (sztucznie usypany, często o niejednorodnej strukturze i gorszych parametrach). Poznanie tych rozróżnień pomaga lepiej zrozumieć kontekst badań.

Inne ważne pojęcia to „konsystencja gruntu” (charakteryzująca grunty spoiste, takie jak gliny i iły, opisująca ich stan od płynnego po twardy), „granica plastyczności” i „granica ściśliwości” (parametry opisujące przejścia między różnymi stanami konsystencji gruntów spoistych), a także „kąt tarcia wewnętrznego” i „spójność” (podstawowe parametry wytrzymałościowe gruntu). Zrozumienie tych terminów, nawet na poziomie podstawowym, pozwoli na lepsze zrozumienie raportu geotechnicznego i prowadzenie bardziej świadomej rozmowy ze specjalistą. Warto poprosić geotechnika o wyjaśnienie wszystkich niezrozumiałych kwestii w raporcie, aby mieć pełną pewność co do stanu podłoża i zaleceń.

Koszty badań geotechnicznych jak się do nich przygotować finansowo

Koszty badań geotechnicznych mogą być znaczącym elementem budżetu inwestycji, jednak ich ignorowanie lub bagatelizowanie może prowadzić do znacznie większych wydatków w przyszłości. Ceny usług geotechnicznych są zróżnicowane i zależą od wielu czynników, takich jak wielkość i złożoność inwestycji, rodzaj i głębokość wymaganych badań, lokalizacja działki, a także renoma i doświadczenie firmy wykonującej prace. Dlatego też, aby świadomie przygotować się finansowo, warto poznać czynniki wpływające na ostateczny koszt i wiedzieć, czego można się spodziewać.

Podstawowym czynnikiem determinującym cenę jest zakres badań. Dla budowy domu jednorodzinnego, zazwyczaj wystarczające są badania obejmujące kilka odwiertów do głębokości około 3-5 metrów, wraz z podstawowymi analizami laboratoryjnymi. Koszt takiej usługi może wahać się od kilkuset do około dwóch tysięcy złotych. W przypadku większych inwestycji, takich jak budynki wielorodzinne, obiekty przemysłowe czy infrastruktura drogowa, wymagane są znacznie głębsze wiercenia, więcej punktów badawczych oraz bardziej zaawansowane metody terenowe i laboratoryjne. Koszt takich badań może sięgać od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych, w zależności od skali projektu.

Doświadczenie i renoma firmy geotechnicznej również wpływają na cenę. Bardziej uznane firmy, z długoletnim doświadczeniem i wykwalifikowanym personelem, mogą oferować swoje usługi po wyższych stawkach, co jednak często przekłada się na wyższą jakość i wiarygodność wykonanych badań. Lokalizacja działki ma znaczenie z uwagi na koszty dojazdu ekipy badawczej oraz potencjalne trudności w dostępie do terenu. Warto również pamiętać, że ceny mogą się różnić w zależności od regionu kraju.

Aby przygotować się finansowo do badań geotechnicznych, zaleca się uzyskanie kilku ofert od różnych firm. Pozwoli to na porównanie cen i zakresu usług oraz wybór najkorzystniejszej opcji. Należy dokładnie przeanalizować każdą ofertę, zwracając uwagę na to, co dokładnie jest wliczone w cenę, jakie metody badawcze zostaną zastosowane i jaki jest termin wykonania. Warto również zapytać o możliwość negocjacji ceny, zwłaszcza przy większych zleceniach. Pamiętajmy, że badania geotechniczne to inwestycja, która ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa i trwałości budowli, a także uniknięcie przyszłych, znacznie wyższych kosztów związanych z naprawami czy przebudową.

Jak wybrać najlepszego geodetę dla potrzeb badań geotechnicznych Państwa terenu

Wybór odpowiedniego specjalisty do przeprowadzenia badań geotechnicznych jest kluczowy dla sukcesu każdej inwestycji budowlanej. Choć w potocznym języku często używa się terminu „geodeta” w odniesieniu do osób zajmujących się pomiarami terenu, w kontekście badań gruntu mówimy o geotechniku. Geodeta zajmuje się pomiarami, wyznaczaniem granic działek i obiektów, natomiast geotechnik jest ekspertem od badania właściwości gruntu. Dlatego też, szukając wykonawcy badań geotechnicznych, powinniśmy kierować się kryteriami właściwymi dla tej specjalizacji.

Pierwszym i najważniejszym krokiem jest weryfikacja kwalifikacji potencjalnego wykonawcy. Poszukujmy osób lub firm posiadających wykształcenie wyższe techniczne w dziedzinach takich jak geologia, geotechnika, budownictwo lub pokrewne. Warto zwrócić uwagę na posiadane uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. Doświadczenie jest kolejnym kluczowym czynnikiem. Zapytajmy o realizacje podobnych projektów do Państwa inwestycji. Czy specjalista ma doświadczenie w pracy z gruntami występującymi na Państwa terenie? Opinie i referencje od poprzednich klientów mogą być bardzo pomocne w ocenie jakości pracy.

Nie bójmy się zadawać pytań. Dobry geotechnik powinien być w stanie jasno i rzeczowo wyjaśnić cały proces badań, zastosowane metody, a także potencjalne problemy, które mogą wystąpić. Poprośmy o pokazanie przykładowego opracowania geotechnicznego, aby ocenić jego przejrzystość, kompletność i sposób prezentacji wyników. Zwróćmy uwagę na szczegółowość oferty – powinna ona jasno określać zakres prac, liczbę punktów badawczych, głębokość wierceń, użyte metody terenowe i laboratoryjne, a także termin wykonania i dokładny kosztorys. Należy unikać ofert, które są zbyt ogólnikowe lub nieprecyzyjne.

Ważnym aspektem jest również zapoznanie się z wyposażeniem firmy badawczej. Czy dysponuje ona nowoczesnym sprzętem do wierceń i badań polowych? Czy laboratorium, z którym współpracuje, posiada odpowiednie certyfikaty i akredytacje? Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej jest kolejnym istotnym elementem, który stanowi zabezpieczenie dla inwestora. Pamiętajmy, że wybór geotechnika to decyzja o dalekosiężnych skutkach. Lepiej zainwestować w sprawdzonego specjalistę, który zapewni rzetelne badania, niż ryzykować problemy konstrukcyjne i dodatkowe koszty w przyszłości. Profesjonalne podejście do wyboru wykonawcy badań geotechnicznych jest inwestycją w bezpieczeństwo i długowieczność Państwa budowli.

Możesz przeczytać także

Co tak naprawdę wpływa na cenę balustrady szklanej?

Czy szklana balustrada może pęknąć?

Czy do balustrady szklanej niezbędna jest poręcz?